Wijnwoordenboek

  • BLACK ROT

    black rot
    Een zwam die op de bladeren van de wijnrank gele vlekken veroorzaakt met een donkere rand.

    Baies_blak rot
    De druiven worden melkachtig van binnen, zwart van buiten en mummifiëren.

    black rot op steel

    In geval van een ernstige aanval komen er zwarte stippen op de takken.

     

  • FLAVESCENCE DORÉE

    Flavescence doree
    Letterlijk: "goudgele verkleuring". Een bacterieachtig micro-organisme dat wordt overgebracht door een insect dat resistent is tegen vegetale insecticiden tast het blad aan. De bladeren krullen om, de randen van de rode druivensoorten kleuren rood en die van de witte soorten geel. Het blad kwijnt weg, de fotosynthese stopt en de oogst is verloren.

  • PORTUGAL

    "Zowel door z’n geografisch als politiek isolement (tot de toetreding tot de EU in 1986) bleef Portugal in de 20ste eeuw een goed bewaard geheim. Het verhaal van de Portugese wijn leidt daarom langs vaak onbekende wijnstreken met een verrassende traditie. De rijkdom aan inheemse druivenrassen en de variatie in bodem- en klimaattypes is er enorm. De eigenheid van de wijnen staat glas na glas garant voor puur drinkplezier.

    In een verder verleden was van isolement in Portugal geen sprake. Met name met de Engelsen hebben de Portugezen steeds een nauwe handelsband onderhouden. Al in de 12de eeuw werd wijn uit de Minho verscheept naar Engeland. Portugals meest bekende wijn, de porto, dankt zijn ontstaan trouwens aan de handel met de Engelsen, die een sterke vlucht nam ten tijde van de oorlog tussen Frankrijk en Engeland in de 17de eeuw. In de 18de eeuw waren heel wat Engelse en Duitse handelshuizen in Oporto dan ook gevestigde waarden geworden. Maar dan sloeg de phylloxera (druifluis) toe die heel wat wijngaarden vernielde en in de 20ste eeuw kregen de Portugezen er het bewind van António de Oliveira Salazar bovenop (1932-1974). Het land raakte steeds meer geïsoleerd en in dewijnindustrie werd een ver doorgedreven politiek van coöperatieve handel gevoerd. Na de revolutievan 1974 werd langzaam het pad geëffend voor de toetreding tot de EU en vanaf dan kwam de modernisering in een stroomversnelling, mede dankzij enorme financiële steun.

    De meeste kleine kwaliteitsdomeinen die nu de toon aangeven zijn dan ook een vrij recent gegeven. De portohuizen bleven weliswaar onafgebroken verder bouwen aan hun rijke traditie, maar zij waren lange tijd niet geïnteresseerd in de productie van niet-versterkte wijnen.
    Pas in 1952 bracht Casa Ferreirinha zijn beroemde Barca Velha op de markt en gaf zo de eerste aanzet voor de ontwikkeling van rode wijnen in de Douro. In de rest van Portugal werden bescheiden eigenaars van wijngaarden aangemoedigd om hun druiven te verkopen aan de plaatselijke coöperatieve. Hun productie was in de eerste plaats gericht op grote volumes met een zekere afzet in de vele ex-kolonies, wat de kwaliteit van de wijnen niet altijd ten goede kwam. Toch waren er ook heel wat familiebedrijven die resoluut voor kwaliteit kozen en zo hun streek een mooie erfenis van karaktervolle wijnen nalieten.

    De bedrijvigheid in de wijnwereld is in Portugal nog nooit zo groot geweest. Met wisselend succes werpen heel wat jonge mensen zich op als wijnmakers met een visie en bieden hun diensten aan als consulent. Nieuwe bedrijfsstructuren worden op poten gezet en de grote doelstelling is om zo snel mogelijk wereldwijd te exporteren. Oudere wijnbedrijven worden langzaamaan wakker, maar twijfelen voorlopig nog tussen radicaal kiezen voor de vernieuwing of vasthouden aan hun traditioneel gemaakte wijnen.
    douro portugal 2
    Douro (foto: J.Goode)

    Portugal heeft wijngebieden in alle provincies. De hoofdzones zijn van noord naar zuid de Minho, Tras-os-Montes, Beiras, Estremadura, de Ribatejano, de Alentejano, Terras do Sado en de Algarve. Je kan daarbij de Tejo (Taag) die in Midden-Portugal uit Spanje het land binnenstroomt en even voorbij Lissabon uitmondt in de oceaan als een significante breuklijn beschouwen. De gebieden die erboven liggen en dan meer bepaald de Douro, de Dao, Bairrada en sommige delen van de Vinho Verde en Estremadura hebben het grootste potentieel om complexe wijnen met groot bewaarpotentieel voort te brengen.
    De gebieden eronder lijken door de grotere warmte meer geschikt om zich te concentreren op de productie van toegankelijke, vlotte wijnen aan bij voorkeur sympathieke prijzen. Toch zijn er ook daar een paar uitzonderingen. Bepaalde zones binnen de Alentejo (rond Estremoz en Portalegre) hebben wel degelijk de ideale mix van goede bodemstructuren en een favorabel microklimaat die met de plaatselijke Trincadeira en Aragonez optimaal benut kunnen worden. En in Setubal heeft men met de Moscatel een waardig alternatief voor de porto uit het noorden.

    Terwijl de Dao en de Bairrada nog wat achterstand hebben in te halen, vind je in het noorden momenteel de grootste bedrijvigheid in de Douro. Door de langdurige absolute dominantie van de portwijnen is dit nochtans de streek die zich pas de jongste decennia wat meer is gaan toeleggen op de productie van niet-versterkte wijnen. Nu schieten de nieuwe wijnen er echter als paddestoelen uit de grond.
    De streek is daardoor uitermate interessant om volgen, want terwijl sommige ambitieuze producenten moeten ervaren dat hun terroir zich misschien toch beter leent voor de portwijnen, blijken bepaalde percelen in met name de Cima Corgo uitstekende eigenschappen te vertonen. Aangezien de portoproductie er al zo lang aanwezig is, zijn ze vaak dan nog beplant met heel oude stokken (80 jaar oud is in de Douro heel gewoon). De resulterende wijnen kunnen uitermate karaktervol zijn.

    Terwijl nieuwe aanplantingen vandaag meestal heel modern worden aangepakt, betekent ‘oude stokken’ in Portugal dat de wijngaard op traditionele wijze werd aangeplant met meestal verschillende rassen door elkaar (20 à 30 rassen samen is geen uitzondering). Met de verschillende rijpingstijden die dat met zich meebrengt, maakt dat het beheer van de wijngaard er niet makkelijker op, maar de diversiteit lijkt de complexiteit van de wijnen wel ten goede te komen.

    Portugal is een land met een grote, indrukwekkende wijntraditie, maar de producenten van vandaag zijn nog maar pas die traditie aan het herontdekken en wijnland Portugal is dus meer dan ooit een "work in progress". (met dank aan Wijnhuis Jeuris )

  • ESCA

    Photo_esca1



    Deze ziekte wordt veroorzaakt door schimmels die het hout binnendringen door de snoei oppervlakten. Het is een schimmel die eerst de bladeren en dan de stok snel doet wegkwijnen. Voor preventie zie eutypiose. Bestrijding: geen.

    Photo_esca4
  • EUTYPIOSE

    eutypiose

    Een ziekte die veroorzaakt wordt door een schimmel die de wijnstok binnendringt vanaf de snoei wonden. Na besmetting duurt het 5 à 10 jaar voordat de wijnstok dood is.Geen enkele druivensoort is resistent tegen deze ziekte maar er bestaan druivensoorten die sneller dan andere deze ziekte krijgen b.v. cabernet sauvignon, chenin, muscadelle, sauvignon en ugni blanc zijn gevoeliger voor eutypiose dan merlot, petit verdot en sylvaner. Preventie:
    - Snoei de wijngaard op het meest gunstige moment dus het moet droog zijn, geen wind, niet te koud.
    - De dode wijnstokken moeten verbrand worden want anders blijft de schimmel nog jarenlang op het hout dode hout aanwezig en kan zich nog altijd verspreiden.

    - Limiteer de oppervlakte die gesnoeit moet worden.

  • PHYLLOXERA

    Phylloxera
    De phyloxera druifluis leeft als een parasiet op de wortels van de plant. Het gevolg is dat het blad wordt aangetast en, zonder ingrijpen, de plant kan sterven. Dit familielid van de bladluis zuigt de wortels van de plant uit.

     

    Een van oorsprong uit Amerika overgevaren bladluis die men dactylosphaera vitifolii (oude naam: phylloxera vastatrix) heeft gedoopt. Het is de gevreesde druifluis die normaal gesproken onschuldig leeft op de bladeren van de wijnstok. Sommige generaties houden zich op bij de wortel van de druif waar zij enorme schade aanrichten die voor de plant dodelijk is. Een derde generatie krijgt vleugels waardoor zij zich over grote afstanden kunnen verspreiden en een verwoestende uitwerking hebben over grote gebieden.

    In heel Europa zijn vanaf 1865 vrijwel alle wijngaarden voor een groot gedeelte verwoest door toedoen van de druifluis waardoor de wijnbouw lange tijd een grote terugval heeft gekend. Om weer op te kunnen starten zijn vanuit Amerika druifluis resistente wortelstokken geïmporteerd waarna men hier Europese druivenstokken op heeft geënt. De meest voorkomende onderstammen zijn van de vitis riparia (uit Noord-Amerika, bestand tegen vochtige bodem), de vitis berlandieri (uit Texas, arme droge kalkrijke bodem) en de Teleki selectie (uit Hongarije). Vrijwel alle wijngaarden zijn op deze wijze herplant.

  • OÏDIUM ( ECHTE MEELDAUW )

    meeldauw
    Echte meeldauw is een schimmel. Op de aangetaste druivenstokken ontstaan eerst witte poederachtige vlekken, die in een later stadium het gehele oppervlak bedekken. Het poeder bestaat uit sporen. Niet alleen de bladeren en druiven maar ook de stengels kunnen aangetast worden. Meestal worden de onderste bladeren het eerst aangetast. Oïdium heeft geen regen nodig om zich te vermenigvuldigen.
    Als de besmetting plaatsvindt voor de bloeitijd dan vallen de druiven. Indien er na dan komt er een wit/grijs poeder op de schil van de druif en barst hij open en droogt hij uit. Veel blad en dus ook schaduw is gunstig voor de ontwikkeling van echte meeldauw. Echte meeldauw kan de winter overleven en het volgende jaar weer terugkomen.
    Bestrijding: Zwavel en Bordeauxse pap eventueel in combinatie met paardenstaart of brandnetel preparaat ( in de biodynamie ).

  • RIAS BAIXAS

    Galicië in Spanje, grenst dus aan de Atlantische Oceaan, de Golf van Biskaje en Portugal. Ook bekend van het pelgrimsoord Santiago de Compostela. Er zijn diverse wijngebieden in Galicië en de wijn die het beste bij percebes (eendemossel, zie foto) past komt uit de D.O. Rias Baixas (Lage riviermondingen).
    perceves-780443

    Vroeger kwamen hier vrij eenvoudige wijnen vandaan maar de laatste twintig jaar is dit sterk veranderd. Het voornaamst druivenras is de Albarino waarvan ook wel wordt gezegd dat deze in de Middeleeuwen door Duitse monniken als Riesling is meegenomen naar Rias Baixas. De Albarino geeft ongeëvenaarde frisse wijnen met perzikachtig fruit, verfijnd en evenwichtig door de frisse zuren. Veel wijnboeren ondersteunen de druiven met pergola's zodat de druiven bij warm weer in de schaduw van hun eigen bladeren hangen wat ook het gevaar van schimmelziektes in deze natte streek verminderd. Net over de grens met Portugal komt hij ook voor onder de naam Alvarinho en heeft een net iets andere smaak. 

  • PESSAC-LEOGNAN

    De Pessac-Léognan aoc, gelegen in de Graves, ligt net onder Bordeaux en heeft in 1987 zijn eigen AOC gekregen.  De bodem van Pessac-Léognan bestaan onder andere uit kiezelstenen die een overblijfsel zijn van de vroegere bedding van de Garonne rivier uit de Tertiaire en Quartaire periode ( lang geleden dus ).

    In 1953 werd er een "Union des Crus Classés de Graves" opgericht waarin enkel rode wijnen waren opgenomen. In 1959 zijn er toen ook de witte Grand Cru's aan toegevoegd. Dit klassement kent geen hiërarchie en wordt ook niet herzien na een bepaald aantal jaren.

    Graves klassement:

    Rode Grand Cru:Witte Grand Cru
    Château BouscautChâteau Bouscaut
    Château CarbonnieuxChâteau Carbonnieux
    Château de FieuzalChâteau Couhins
    Château Haut-BaillyChâteau Couhins-Lurton
    Château Haut-BrionChâteau La Tour Martillac
    Château La Mission Haut BrionChâteau Laville Haut-Brion
    Château La Tour Haut BrionChâteau Malartic-Lagravière
    Château La Tour MartillacChâteau Olivier
    Château Malartic-LagravièreChâteau de Chevalier
    Château Olivier  
    Château Pape-Clément  
    Château Smith-Haut-Lafitte  
    Château de Chevalier  
  • POMEROL

    In Bordeaux ten noorden van Libourne en tegen de Saint-Emilion aan vindt je Pomerol. Een gebied met 800ha wijngaarden van voornamelijk kleiachtige bodem waarop de Merlot druif zich helemaal thuis voelt die hier dan ook 70% van de aanplant voor zijn rekening neemt. Merlot kan niet goed tegen droogte en de kleigrond reguleerd perfect de watertoevoer. Er wordt jaarlijks 37.000hl wijn geproduceerd. Onder de AOC Pomerol mag er alleen rode wijn gemaakt worden.

    De merlot druif geeft hier wijnen met een enorme rondheid en met een smeuïg karakter. Pomerol kent geent classificatie dus hier geen Grand Cru's of andere klasseringen. Uiteraard is er wel een kwaliteitsverschil tussen de  verschillende domeinen. De meest vermaarde wijngaarden in Pomerol zijn ongetwijfeld Château Pétrus en Château Le Pin. Dan volgen o.a. Château Trotanoy, Vieux Château Certan, Château l'Evangile en Château la Conseillante.

    orde van maltaHet wijnbroederschap in Pomerol, Les Hospitaliers de Pomerol, heeft als wapen het bekende Malterer kruis van de Orde van Malta. Deze geestelijke ridderorde hielp ten tijde van de kruistochten reizigers, pelgrims en zieken en gaf ze ook onderdak. Dwars door Pomerol ging toen al de bedevaartsroute naar het Spaanse bedevaartsoord Santiago de Compostela. Er zijn vandaag nog stenen wegwijzers uit die tijd met het Maltezer kruis.

  • INOX

    Zie CUVE

    Permalink Categories: I 0 comments
  • WIJNSTEEN - TARTRE

    wijnsteenWijnsteen is wijnsteenzuur wat omgezet is in kristallen. Het ziet er uit als grote suikerkorrels en kunt je zowel op de bodem van de fles vinden als aan de onderkant van de kurk. Het zijn de zouten van de de wijnsteen die gekristaliseerd zijn.
    De kristallen zijn smaakloos en hebben geen invloed op de kwaliteit van de wijn en ook niet op je gezondheid dus je kunt de wijn gewoon drinken. De kristallen ontstaan wanneer de wijn heeft blootgestaan aan koude temperaturen tijdens b.v. het transport van de flessen wijn. Tegenwoordig voorkomt men het vormen van wijnsteen in de fles door de wijn sterk af te koelen ( -4°C tot 0°C ) voor het bottelen waardoor de wijnsteen achterblijft in de inox kuipen.

  • CONFUSION SEXUELLE - SEXUELE VERWARRING

    Niet alleen onder de lakens maar ook in de wijngaard gebeurd er ook het één en ander. De vrouwelijke vlinder stuurt namelijk kleine hoeveelheden geurstoffen ( fermonen ) uit die mannelijke vlinders aantrekken voor de paring. Na de paring leggen ze eitjes op de druivenstok en de rupsen die hieruit voort komen richten aanzienlijke schade aan.

    Nu bestaat er een dier- en mileu- vriendelijke manier om dit te bestrijden door middel van het plaatsen van een een plastic capsule (een "rak", zie foto ) met synthetische geurstoffen van de vrouwelijke vlinders. De mannetjes vlinder wordt gek want hij ruikt overal vrouwtjes maar hij vindt ze niet, hij vertrekt en de paring gaat niet door ( oooooohhh....). Geen paring=geen rupsen=geen schade aan de wijnstok=een gelukkige wijnboer.

    rak


    Een rak in een wijnstok.
  • PINOT NOIR

     

  • MOURVEDRE

    Mourvèdre is een rode druif die vooral in Frankrijk in de Bandol (Provence) gebruikt wordt in zowel rode als de rosé wijn maar ook in de Rhône en  sinds kort ook in de Languedoc.  Buiten Frankrijk zien we hem in Spanje waar hij bekend is als de Monastrell of Bobal en in Australië en Californië waar ze hem Mataro noemen naar een plaats vlakbij Barcelona.mourvedre1_sm

    Veelal wordt de druif in combinatie met andere druiven gebruikt zoals grenache en cinsault. Mourvèdre kan goed tegen hoge temperaturen, heeft veel zon nodig om te rijpen en komt dan ook voor in de warme gebieden in Europa zoals in de Rhône streek voor de Chateauneuf-du-Pape, Gigondas en Vacquèras wijnen.
    Mourvèdre geeft volle krachtige rode wijnen met veel kleur, veel alcohol en zeer veel tannines waardoor ze enkele jaren moeten liggen voor ze gedronken kunnen worden. Typiciteit Mourvèdre in rode wijn: Peper, zwart fruit en kruiden.

  • MACVIN

    Macvin du Jura is een likeurwijn waarin de volgende druiven voor gebruikt kunnen worden: poulsard, trousseau, savagnin, pinot noir en chardonnay.
    Hij wordt gemaakt door het mengen van ongegist druivensap (2/3) met een marc (1/3). Een marc is een eau de vie ( alcohol ) verkregen door het distilleren van de overblijfselen van de geperste druiven. Deze marc moet minstens 18 maanden lageren op eiken houten vaten. Des te ouder de marc is, des te beter de Macvin zo vertelde mij de wijnmaker Geneletti. Hierna mag het gemengd worden met het druivensap waarna het nog een hout lagering van minimaal 12 maanden ondergaat waardoor de witte Macvin het een ambergele kleur krijgt. Macvin bestaat ook in het rood maar 85% wordt toch in wit gemaakt. Een Macvin heeft een alcoholpercentage tussen de 16-22°.
    Copy of Macvin du jura

    Permalink Categories: M 0 comments
  • MERLOT

    Merlot (letterlijk: kleine merel) is een rode druif die voornamelijk in de Bordeaux wordt gebruikt op de rechteroever van de Gironde rivier in de Saint-Emilion en Pomerol. Daarnaast vinden we hem ook in het Zuid-Westen en de Languedoc. Buiten Frankrijk is hij goed vertegenwoordigd in Amerika, Australië, Zuid-Afrika, Chilie en Toscane in Italië. Er bestaat ook een witte merlot maar die is genetisch gezien niet verwant aan de rode.
    merlot druif 

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    In  Bordeaux wordt hij vaak geassembleerd met Cabernet Sauvignon om de wijn soepeler, zachter te maken. Het is een druif die snel rijpt ( 110 dagen )en dus gevoelig is voor de vorst en houdt van vochtige grond zoals klei met wat kalk. Merlot brengt dus een soepele maar toch ook karaktervolle wijn voort. Zijn tannines zijn niet hard waardoor hij al jong zeer aangenaam is om te drinken.
    Typiciteit: zacht,zoet fruit, cassis, pruimen (indien zeer rijpe druiven), bosgeuren, leer, kruiden, gebrand, chocolade.

  • VERAISON

    De vegetatieve fase van de druif waarin hij rijp begint te worden en begint te veranderen van kleur (eind juli - begin augustus ). De hoeveelheid suiker ( glucose en fructose ) nemen toe en de zuren nemen af. De toekomstig rode druiven worden paars door de anthocyanen die zich vormen veraison

  • COUPAGE

    Menging van verschillende wijnen uit verschillende regio's of zelfs landen. Het merendeel van de tafel wijnen zijn coupage wijnen.

  • SECUNDAIRE AROMA'S

    Ontstaan tijdens het gistingproces en de eventuele houtlagering daarna. Voorbeelden: aroma van broodkruim in schuimwijnen, framboise en banaan in wijnen die een 'maceration carbonique' ondergaan, boter en lactische geuren van wijnen die een 'malolactische gisting' hebben gehad.

  • CUVE

    Bak waarin een groot volume wijn gaat. Vroeger enkel van hout, daarna van cement en tegenwoordig van inox ( roestvrijstaal ) en plastic. Wordt gebruikt voor de gisting en voor de opvoeding van de wijn. Tegenwoordig kunnen de cuves gekoeld of verwarmd worden.

    cuves inox

  • TERTIARE AROMA'S

    Ontstaan in de cuve, op vat of op de fles na langere rijping. Enkel kwaliteits wijnen kunnen complexe aroma's ontwikkelen. Tertiare geuren zijn van het dierlijke type ( leer, wild ), gerookt, tabak, hout, bos. Er bestaan meer dan 500 geuren in wijn.

  • PRIMAIRE AROMA'S

    Deze aroma's zijn rechtstreeks afkomstig van de druif. De beste voorbeelden zijn het muscaat aroma van de muscaat druif en de lychees van de de gewürztraminer druif.

  • AROMA

    Een aroma is een geur die wordt waargenomen door de neus. Er bestaan drie groepen van aroma's. Primaire, Secundaire en Tertiaire geuren.

  • BOUQUET

    Het boeket van de wijn is het totaal van alle aroma's die zich na verloop van tijd in een wijn ontwikkelen. De term wordt vooral gebruikt voor tertiare aroma's.

  • TANNINES

    Tannines of polyphenolen zijn aanwezig in de druif, most en de wijn. Tannines komen van de druivenschil, de steeltjes en de pitten. Ze spelen een grote rol in rode wijn (1-4gram p/liter afhankelijk van de druivensoort en rijpheid ) want ze dragen bij aan de kwaliteit van de wijn. Na verloop van tijd oxyderen ze en zetten ze zich af aan de wand van de fles. Tannines zorgen voor een droogtrekkend, wrang gevoel in de mond. In witte wijn zitten slechts 0,1-0,3gram tannines p/liter omdat het sap niet weekt met de schillen.

  • ASTRINGENT

    Het uitdrogend gevoel in de mond ten gevolge van tannines.

  • ANTHOCYANEN

    Paars kleur pigment die de schil van de druiven rood maakt. Deze pigmenten lossen op in de most tijdens de gisting. Per liter wijn is zijn er 0,25-0,50gram  anthocyanen. Na enkele jaren verminderd het aantal pigmenten in de wijn en veranderd de wijn ook van kleur richting bruin.

  • SO2 zie ZWAVELDIOXIDE

     

  • SULFIET zie ZWAVELDIOXIDE