douro

  • PORTUGAL

    "Zowel door z’n geografisch als politiek isolement (tot de toetreding tot de EU in 1986) bleef Portugal in de 20ste eeuw een goed bewaard geheim. Het verhaal van de Portugese wijn leidt daarom langs vaak onbekende wijnstreken met een verrassende traditie. De rijkdom aan inheemse druivenrassen en de variatie in bodem- en klimaattypes is er enorm. De eigenheid van de wijnen staat glas na glas garant voor puur drinkplezier.

    In een verder verleden was van isolement in Portugal geen sprake. Met name met de Engelsen hebben de Portugezen steeds een nauwe handelsband onderhouden. Al in de 12de eeuw werd wijn uit de Minho verscheept naar Engeland. Portugals meest bekende wijn, de porto, dankt zijn ontstaan trouwens aan de handel met de Engelsen, die een sterke vlucht nam ten tijde van de oorlog tussen Frankrijk en Engeland in de 17de eeuw. In de 18de eeuw waren heel wat Engelse en Duitse handelshuizen in Oporto dan ook gevestigde waarden geworden. Maar dan sloeg de phylloxera (druifluis) toe die heel wat wijngaarden vernielde en in de 20ste eeuw kregen de Portugezen er het bewind van António de Oliveira Salazar bovenop (1932-1974). Het land raakte steeds meer geïsoleerd en in dewijnindustrie werd een ver doorgedreven politiek van coöperatieve handel gevoerd. Na de revolutievan 1974 werd langzaam het pad geëffend voor de toetreding tot de EU en vanaf dan kwam de modernisering in een stroomversnelling, mede dankzij enorme financiële steun.

    De meeste kleine kwaliteitsdomeinen die nu de toon aangeven zijn dan ook een vrij recent gegeven. De portohuizen bleven weliswaar onafgebroken verder bouwen aan hun rijke traditie, maar zij waren lange tijd niet geïnteresseerd in de productie van niet-versterkte wijnen.
    Pas in 1952 bracht Casa Ferreirinha zijn beroemde Barca Velha op de markt en gaf zo de eerste aanzet voor de ontwikkeling van rode wijnen in de Douro. In de rest van Portugal werden bescheiden eigenaars van wijngaarden aangemoedigd om hun druiven te verkopen aan de plaatselijke coöperatieve. Hun productie was in de eerste plaats gericht op grote volumes met een zekere afzet in de vele ex-kolonies, wat de kwaliteit van de wijnen niet altijd ten goede kwam. Toch waren er ook heel wat familiebedrijven die resoluut voor kwaliteit kozen en zo hun streek een mooie erfenis van karaktervolle wijnen nalieten.

    De bedrijvigheid in de wijnwereld is in Portugal nog nooit zo groot geweest. Met wisselend succes werpen heel wat jonge mensen zich op als wijnmakers met een visie en bieden hun diensten aan als consulent. Nieuwe bedrijfsstructuren worden op poten gezet en de grote doelstelling is om zo snel mogelijk wereldwijd te exporteren. Oudere wijnbedrijven worden langzaamaan wakker, maar twijfelen voorlopig nog tussen radicaal kiezen voor de vernieuwing of vasthouden aan hun traditioneel gemaakte wijnen.
    douro portugal 2
    Douro (foto: J.Goode)

    Portugal heeft wijngebieden in alle provincies. De hoofdzones zijn van noord naar zuid de Minho, Tras-os-Montes, Beiras, Estremadura, de Ribatejano, de Alentejano, Terras do Sado en de Algarve. Je kan daarbij de Tejo (Taag) die in Midden-Portugal uit Spanje het land binnenstroomt en even voorbij Lissabon uitmondt in de oceaan als een significante breuklijn beschouwen. De gebieden die erboven liggen en dan meer bepaald de Douro, de Dao, Bairrada en sommige delen van de Vinho Verde en Estremadura hebben het grootste potentieel om complexe wijnen met groot bewaarpotentieel voort te brengen.
    De gebieden eronder lijken door de grotere warmte meer geschikt om zich te concentreren op de productie van toegankelijke, vlotte wijnen aan bij voorkeur sympathieke prijzen. Toch zijn er ook daar een paar uitzonderingen. Bepaalde zones binnen de Alentejo (rond Estremoz en Portalegre) hebben wel degelijk de ideale mix van goede bodemstructuren en een favorabel microklimaat die met de plaatselijke Trincadeira en Aragonez optimaal benut kunnen worden. En in Setubal heeft men met de Moscatel een waardig alternatief voor de porto uit het noorden.

    Terwijl de Dao en de Bairrada nog wat achterstand hebben in te halen, vind je in het noorden momenteel de grootste bedrijvigheid in de Douro. Door de langdurige absolute dominantie van de portwijnen is dit nochtans de streek die zich pas de jongste decennia wat meer is gaan toeleggen op de productie van niet-versterkte wijnen. Nu schieten de nieuwe wijnen er echter als paddestoelen uit de grond.
    De streek is daardoor uitermate interessant om volgen, want terwijl sommige ambitieuze producenten moeten ervaren dat hun terroir zich misschien toch beter leent voor de portwijnen, blijken bepaalde percelen in met name de Cima Corgo uitstekende eigenschappen te vertonen. Aangezien de portoproductie er al zo lang aanwezig is, zijn ze vaak dan nog beplant met heel oude stokken (80 jaar oud is in de Douro heel gewoon). De resulterende wijnen kunnen uitermate karaktervol zijn.

    Terwijl nieuwe aanplantingen vandaag meestal heel modern worden aangepakt, betekent ‘oude stokken’ in Portugal dat de wijngaard op traditionele wijze werd aangeplant met meestal verschillende rassen door elkaar (20 à 30 rassen samen is geen uitzondering). Met de verschillende rijpingstijden die dat met zich meebrengt, maakt dat het beheer van de wijngaard er niet makkelijker op, maar de diversiteit lijkt de complexiteit van de wijnen wel ten goede te komen.

    Portugal is een land met een grote, indrukwekkende wijntraditie, maar de producenten van vandaag zijn nog maar pas die traditie aan het herontdekken en wijnland Portugal is dus meer dan ooit een "work in progress". (met dank aan Wijnhuis Jeuris )